Игра "Скажи по-другому"

Цель: формирование у детей представления о синонимах и развитие лексической стороны речи через игровую деятельность.

Задачи:

• познакомить детей с понятием «синоним» на доступных примерах;
• развить умение подбирать слова, близкие по значению;
• обогатить активный словарный запас детей за счёт введения новых слов;
• совершенствовать навыки устной речи и выразительности высказывания;
• тренировать внимание и быстроту реакции при выборе нужного слова;
• воспитать интерес к родному языку и его богатствам;
• способствовать развитию коммуникативных навыков в ходе группового взаимодействия.

Занятие началось с короткой беседы о словах: ребята узнали, что есть слова‑друзья, которые помогают нам говорить интереснее и не повторяться. Привёл простые примеры: «большой — огромный, весёлый — радостный».

Затем началась сама игра «Скажи по‑другому». Дети собрались в круг, а воспитатель бросал мяч каждому участнику и называл слово. Тот, кто поймал мяч, должен был сказать другое слово с похожим значением и вернуть мяч ведущему.

Примеры пар слов, использованных в игре:

• большой — огромный, крупный;
• маленький — крошечный, миниатюрный;
• красивый — прекрасный, симпатичный;
• быстрый — стремительный, скорый;
• холодный — морозный, ледяной;
• смелый — храбрый, отважный;
• весёлый — радостный, счастливый;
• идти — шагать, плестись;
• бежать — мчаться, нестись;
• говорить — рассказывать, болтать.

В середине игры провели короткую физкультминутку с речевым сопровождением: дети повторяли синонимы к действиям («шагать— идти, прыгать — скакать, хлопать — стучать»).

В завершение дети вместе с воспитателемсоставили короткие предложения, заменяяслова синонимами:

• «Мальчик идёт быстро» → «Мальчик шагает стремительно»;
• «Девочка говорит весело» → «Девочка рассказывает радостно».

Все участники получили наклейки сизображением улыбающихся слов в качествепоощрения.

В ходе игры дети:

• усвоили понятие «синоним» и научились распознавать слова, близкие по значению;
• расширили активный словарный запас, познакомившись с новыми словами;
• развили языковое чутье и умение выбирать наиболее подходящее слово в зависимости от контекста;
• потренировали внимание, память и быстроту реакции;
• улучшили навыки устной речи, делая высказывания более разнообразными и выразительными;
• научились работать в команде, слушать друг друга и поддерживать товарищей;
• получили положительный эмоциональный опыт от общения с языком, проявив интерес к словесным играм.

Игра прошла оживлённо и весело. Дети активно участвовали, с энтузиазмом подбирали слова и радовались успехам друг друга. Многие отметили, что теперь будут стараться использовать новые слова в повседневной речи. Игра «Скажи по‑другому» не только познакомила ребят с синонимами, но ипробудила живой интерес к тайнам родного языка!

 

Максаты: балаларда синонимнар турында идея формалаштыру һәм уен эшчәнлеге аша сөйләмнең лексик ягын үстерү.

Бурычлар:

• балаларны "синоним" төшенчәсе белән мөмкин булган мисалларда таныштыру;

• мәгънәсе буенча якын сүзләрне сайлап алу сәләтен үстерү;

• яңа сүзләр кертү аша балаларның актив сүзлек запасын баету;

• телдән сөйләшү һәм сөйләү осталыгын камилләштерү;

• кирәкле сүзне сайлаганда игътибарны һәм реакция тизлеген өйрәтү;

• туган телгә һәм аның байлыгына кызыксыну тәрбияләргә;

• төркем хезмәттәшлеге барышында коммуникатив күнекмәләр үсешенә ярдәм итү.

Дәрес сүзләр турында кыска сөйләшүдән башланды: балалар безгә кызыклырак сөйләшергә һәм кабатланмаска ярдәм итүче дуслар сүзләре барлыгын белделәр. Ул гади мисаллар китерде: "зур - зур, күңелле - шатлыклы".

Аннары "Башкача әйт" уены башланды. Балалар түгәрәккә җыелды, ә тәрбияче һәр катнашучыга туп ыргытты һәм сүзне атады. Тупны тоткан кеше башка сүз әйтергә һәм тупны алып баручыга кайтарырга тиеш иде.

Уенда кулланылган пар сүз мисаллары:

• зур - зур, зур;

• кечкенә - кечкенә, миниатюра;

• матур - матур, матур;

• тиз - тиз, тиз;

• салкын - аяз, бозлы;

• кыю - кыю, кыю;

• күңелле - шатлыклы, бәхетле;

• йөрү - йөрү, йөгерү;

• йөгерү - йөгерү, йөгерү;

• сөйләшү - сөйләү, сөйләшү.

Уен уртасында алар кыска физкультура минутын сөйләм белән үткәрделәр: балалар гамәлләргә синонимнар кабатладылар ("адым - йөрү, сикерү - сикерү, кул чабу - шаку").

Ахырда балалар тәрбияче белән бергә кыска җөмләләр куйдылар, аны синонимнар белән алыштырдылар:

• "Малай тиз йөри" → "Малай тиз йөри";

• "Кыз күңелле сөйли" → "Кыз шатланып сөйли".

Барлык катнашучылар да елмаеп торган сүзләрне сизү сыйфатында стикерлар алдылар.

Уен барышында балалар:

• "синоним" төшенчәсен үзләштерделәр һәм мәгънәсе буенча якын сүзләрне танырга өйрәнделәр;

• яңа сүзләр белән танышып, актив сүзлек запасын киңәйттек;

• тел сизгерлеген һәм контекстка карап иң яраклы сүзне сайлау сәләтен үстердек;

• игътибарны, хәтерне һәм реакция тизлеген өйрәндек;

• телдән сөйләшү осталыгын яхшыртып, сүзләрне төрлечә һәм экспрессив итеп;

• командада эшләргә, бер-берсен тыңларга һәм иптәшләренә булышырга өйрәнделәр;

• сүз уеннары белән кызыксынып, тел белән аралашудан уңай эмоциональ тәҗрибә туплаган.

Уен җанлы һәм күңелле үтте. Балалар актив катнаштылар, дәртләнеп сүз сайладылар һәм бер-берсенең уңышларына шатландылар. Күпләр хәзер көндәлек сөйләмдә яңа сүзләр кулланырга тырышачаклар. "Башкача әйт" уены балаларны синонимнар белән таныштырып кына калмады, туган тел серләренә җанлы кызыксыну уятты!

Источник: Шамсутдинова С.И.
21.06.2026 14:07